Xüsusi ittihamlı işlərdə də Ali Məhkəmənin formalaşdırdığı təcrübə tətbiq olunmur
Ali Məhkəmə Plenumu xüsusi ittiham qaydasında şikayətlərə baxılmasının vahid məhkəmə təcrübəsini bəlirləyən qərarının tətbiqi məcburi olsa da, nəinki tətbiq olunur, əksinə tam görməzliyə vurulur. Elə bil heç Ali Məhkəmə yığışıb qərar çıxarmayıb, məhkəmələrə izahlar, göstərişlər verməyib. Absurd deyilmi? Absurdluğun “aliliyi” odur ki, Ali Məhkəmənin özü də özünün çıxardığı qərarın, formalaşdırdığı vahid məhkəmə təcrübəsinin tətbiqindən yan keçir. Onda bu qərarın, bu təcrübə vahidliyinin qəbuluna nə ehtiyac var(dı)?
Bu sətirlərin yazarı pensiyaçısı olduğu (son savaş xidməti yeri üzrə) DİN (DQ) və ƏƏSMN (tabeliyindəki DSMF (XŞTMF) və s.) məmurlarının hətta məhkəmə qərarı ilə ayrılan pensiyasını, (daşınar-daşınmaz) əmlakını mənimsəməsi özbaşınalığından şikayət etmədiyi qurum qalmayıb. İllərdir sürən özbaşınalığa da, şikayətlərə də baxıb, qiymət verən yoxdur. Məhkəməyə gəldikdə isə məhkəmə(lər) inzibati dövlət orqanlarının vəkilləri, işçiləri kimi çıxış edirlər. Elə VƏKİLLƏR (Kollegiyası) özü də qeyri-prosessual özbaşınalıqda, dövlət orqanlarına, ittiham, istintaq orqanına , məhkəmə hakimiyyətinə hüquqi yardım vəkilliyi xidmətində ad çıxarıblar. Özbaşınalığa baxın, VK intizam komissiyasının üzvü Əlirza Həbilov, Aparat rəhbəri Orxan Babayev hüquqverici sənəd , prosessual hüquq fəaliyyət qabiliyyəti, subyektiv hüququ olmadan DİN-in- ittiham, istintaq orqanının vəkili və nümayəndəsi kimi məhkəmə işlərinə çıxır və qeyri-prosessual sifarişlə Qarabağ qazisinin məhkəmə təminatı hüququna qadağa qoydurur. Bir məhkəmə də indiyədək bu vəkillərin, VK-nın vəzifəli şəxslərinin işdə iştirakına əsas verən hüquqverici sənədinin olmamasına qiymət verməyib.
ƏƏSMN-in məhkəmə hüquq sisteminə “töhfəsi” daha “böyükdür”. Nazirin 6 il qabaqkı əmri ilə DSMF-də yalnız (!) ƏƏSMN-ə, tabeliyindəki qurumlara hüquqi yardım- vəkillik edən 39 saylı vəkil bürosu yaradılıb və büronun hüquqi yardım xidməti də əlil, şəhid ailələrinin, ünvanlı sosial yardım alanların sosial, hüquq, məhkəmə müdafiəsi təminatına qadağa qoydurmaqdan özgə bir şey deyil. Bu anda onu vurğulayaq ki, təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq heç bir qurumun, hüquqi, fiziki şəxsin vəkil bürosu yaratmaq hüququ yoxdur; vəkil bürosunu yalnız vəkillər yarada bilər. ƏƏSMN-də, DİN-də, eləcə də digər hansısa qurumda vəkil bürosunun yaradılması, fəaliyyət göstərməsi VƏKİLLƏRİN MÜSTƏQİLLİYİ prinsipinə ziddir.
Qonuya gələk, inzibati, mülki məhkəmə müdafiəsi yolu ilə hüquqa qadağa qoyulduğundan, ombudsman, MHŞ, prokurorluq görəvini icra etmədiyindən xüsusi ittiham qaydasında DİN, ƏƏSMN məmur-vəkillərinə qarşı şikayətlər rayon məhkəmələrinə təqdim olunub və bütün məhkəmələr Ali Məhkəmə Plenumunun formalaşdırdığı vahid məhkəmə təcrübəsini yox, kənardan qeyri-prosessual sifarişi əsas tutub icraatdan imtina ediblər və bu imtina hələ də sürür.
Xəzər məhkəməsində DİN-in saxta vəkili və nümayəndəsi Əlirza Həbilova qarşı üç eyni şikayətim eyni hakimə (h.Vüqar Məhərrəmov) verilib, öncə iş baxışa təyin olunub, sonra sifarişlə baxışdan və icraatdan imtina olunub. Xətai məhkəməsinin (h. Aygün Həsənova) eyni hakiminin eyni ittiham olunan şəxsə- DSMF-in departament müdiri Emil İsgəndərliyə qarşı şikayətin icraatdan imtinasında da bir il qabaqkı qeyri-prosessuallıq qüvvəyə mindirilib. Nəsimi məhkəməsi isə Əlirza Həbilov və Orxan Babayevə, (bu il) Ayaz Məmmədzadəyə qarşı nə keçən il (h. Solmaz Mustafayeva), nə də bu il ( h. Anar İbadzadə və Elməddin Hüseynov) inadla işləri nəinki elektron kabinetdə yerləşdirir, heç baxılmasını belə təmin etmir. Bakı AM-in , Ali Məhkəmənin cinayət kollegiyalarının eyni heyətləri də aşağı instansiyaların özbaşınalığını şikayətlə tanış belə olmadan qüvvədə saxlayır. Şikayətə ali səviyyədə baxılmasına baxın, Əlirza Həbilov Ali Məhkəməyə elektron kabinetdən şikayətə aid olmayan hansısa torpaq ölçüsünü, sxemi təqdim edib, bu yekəlikdə Ali Məhkəmə məhkəməyə hörmətsizliyə qiymət verməkdənsə, bu sxemi (?) əsas tutub (??), kassasiya şikayətini təmin etməyib.
Binəqədi məhkəməsi (Elçin Ağayev) DSMF XŞTMF-nin direktor müavini Elnur Qurbanova qarşı işi aidiyyatı üzrə Nərimanov rayon məhkəməsinə göndərib. Halbuki xüsusi ittihamlı şikayətlər ittiham olunan şəxsin qeydiyyat yeri üzrə məhkəməyə verilir. XŞTMF-nin keçmiş direktoru, hazırda DSMF-in direktor müavini Şahin Əliyevə qarşı Nərimanov məhkəməsinə keçən il verilən şikayətin də “bəxtinə” icraatdan əsassız imtina yazıldı, bu il Xəzər rayon məhkəməsində (h. Elbəy Allahverdiyev) eyni “talenin yaşanmayacağına” zəmanət , plenum təcrübəsinin gücü yoxdur. Yasamal məhkəməsində (h. Rauf Daşdəmirov) DSMF-in 39 saylı vəkil bürosunun , həm də depatament müdiri Yeganə Məmmədovaya qarşı iş xüsusi ittihamçının sağlamlıq durumu ilə bağlı (Qarabağ əlilinin səsi batdığından danışıq “hüququ” məhdudlaşıb) hələ də icraatdan imtinasını “gözləyir”.
Məhkəmə hakimiyyətinin xüsusi ittihamlı şikayətlərdə əsas bəhanəsi şikayətin düzgün tərtib edilməməsidir. Halbuki, vurğuladığımız kimi, bu bəhanədir, əsas deyil. Ali Məhkəmə Plenumunun “Xüsusi ittiham qaydasında şikayətlərə dair işlərə baxılması üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Qərarının 13-cü bəndi ilə məhkəmələrə izah edilib ki, xüsusi ittiham qaydasında məhkəməyə verilmiş şikayətdə xüsusi ittiham qaydasında cinayət təqibi ilə yanaşı, həmçinin ictimai və ya ictimai-xüsusi ittiham qaydasında cinayət təqibinə səbəb ola bilən məlumatlar olduqda məhkəmə hazırlıq iclasının qərarı ilə CPM-in 207.6-cı maddəsinə əsasən onda olan bütün məlumatları DƏRHAL baxılması üçün ibtidai araşdırmaya prosessual rəhbərliyi həyata keçirən prokurora göndərir. Niyə məhkəmə(lər) məhkəmə qərarının icrasına qadağaya, məhkəməyə hörmətsizliyə, hüquqverici sənəd olmadan məhkəmə işlərinə çıxılıb, qeyri-prosessual özbaşınalığa, şəxsi hesab məlumatlarının 3-cü şəxslərə- VK, 39 saylı vəkil bürosuna, onların da məhkəmələrə verməsinə görə prokurora xəbər vermir? Bəs CPM-in 302.2.2-ci maddəsi əsasında işin istintaq aidiyyəti üzrə göndərilməsi necə? Axı işə xüsusi ittiham qaydasında baxılmalı deyilsə, istintaq aidiyyətı üzrə göndərilməsi bu maddədə yazılıb!
Konstitusiya hər kəsin qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etməsinə təminat verir. Başlıca qadağa olunmayan vasitə olan məhkəmə isə özü məhkəməyə müraciətə qadağa qoyub. Hələ üstəlik bu qadağaya VK-nı bütöv vəkillər bürosunu səfərbər edib. Hüququ pozulan nə etsin? Yenə də məhkəmə yolu qalır. Xüsusi ittiham qaydasında şikayətlə üzləşəcək DSMF-in saxta vəkilləri və məmurları (Gülnar Həzizadə, Rüştəm Şikarlı, Maqsud Abazərov) ilə dava hələ qarşıdadır…
Məğrur Bədəlsoy
