Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında Filoloji Araşdırmalar və Dil Monitorinqi Mərkəzinin sədri Vasif Sadıqlı bildirdi. O, deputatın qaldırdığı məsələyə belə cavab verdi:
“Bildirmək istəyirəm ki, “qadın” ilə “arvad” sözləri sinonim-dublet deyil, yəni heç də hər zaman bir-birini əvəz etmir. Qadın ailədə həyat yoldaşının arvadıdır. Qalan vaxtlarda o, qadındır. Kişi də ailədə həyat yoldaşının əridir, qalan vaxtlarda kişidir. Bu, normal bir şeydir. Biz insanıq, vətəndaşıq, amma dükanlıq edəndə alıcı (müştəri), nəqliyyata minəndə sərnişin, müalicə üçün həkimə müraciət edəndə pasiyent oluruq. “Ər” və “arvad” sözləri də nikaha daxil olmuş şəxslərin ailə daxilindəki statuslarını bildirir. Amma “qadın” sözü daha çox gender identikliyini ifadə edir. Bəhruz Məhərrəmov iddia edir ki, “qanunvericilikdə qadını hələ də “arvad” adlandırırıq”. Lakin əsas Qanunda – Konstitusiyada “qadın” və “arvad” sözlərinin mənası çox aydın şəkildə fərqləndirilib:
“ƏSAS İNSAN VƏ VƏTƏNDAŞ HÜQUQLARI VƏ AZADLIQLARI.
Maddə 25. Bərabərlik hüququ
I. Hamı qanun və məhkəmə qarşısında bərabərdir.
II. Kişi ilə qadının eyni hüquqları və azadlıqları vardır”.
Yenə orada, 34-cü maddədə isə oxuyuruq:
“Nikah hüququ. IV. Ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur”.
Eləcə də digər qanunlarda və qanunvericilik aktlarında bu sözlərin sərhədi dəqiq müəyyən edilib. “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında Azərbaycan Respublikasinin Qanunu”nda “qadın” sözü 22, “kişi” sözü isə 21 dəfə işlədilib. Amma “ər” və “arvad” sözləri yoxdur. Yəni qanunvericilikdə bu anlayışlar fərqləndirilib və müvafiq terminlərlə ifadə edilib”.
Dilçi qeyd edir ki, deputatın təşvişi əbəsdir.
“Deputatın təklifini Ailə Məcəlləsinə tətbiq etsək, belə bir mənzərə ilə üzləşərik: Ər-qadının və keçmiş ər-qadının aliment öhdəlikləri və ya ər-qadının bir-birini saxlamaq vəzifəsi və s. Göründüyü kimi, çox absurd vəziyyət yaranır. Deputatın “arvad” sözünün mənbə dildə verdiyi məna ilə bağlı arqumentinə gəlincə, bu mövzuda irad və təklifləri çox uğursuz, hətta zərərli hesab edirəm. “Bu söz filan dildə filan mənadadır, ona görə dəyişdirilməlidir” prinsipi ilə yanaşma ədəbi dilimizə böyük qəsd olardı. Söz səslərdən ibarət qəlibdir, əgər onun dilimizdə oturduğu mənada alçaldıcı bir şey yoxdursa, mənbə dildə etimologiyasını qurdalamaq qeyri-peşəkar yanaşma sayıla bilər. Bir zamanlar bizim bədii və publisistik üslublarda da işlənmiş, Türkiyədə isə indinin özündə ədəbi dildə geniş istifadə edilən bir söz var – “çocuq”. Bu sözün ilkin mənasının “donuz balası” olduğunu heç kəs inkar etmir. “Çocuq” “coşqa” və buna oxşar səs tərkibində bir çox türkdilli xalqların lüğətində indi də qalır, yalnız Türkiyədə uşaq mənasındadır. İndi həmin sözü ilkin mənasına görə derivativləri ilə birlikdə linç edək? Və ya “pedaqoq” sözünü götürək. Bu söz qədim yunanca “paidagogos” kökündən gəlir və hərfi mənada “uşaq bələdçisi”, “uşaqötürən”dir. Qədim Yunanıstanda ağaların öz övladlarına nəzarət etməyi tapşırdığı köləyə paydaqoqos – pedaqoq deyilirdi. Həmin kölənin vəzifələri uşağı məktəbə (və ya idman sahəsinə) müşayiət etmək, yol boyu onu qorumaq və davranışını izləmək idi. Artıq bu söz ilkin mənadan uzaqlaşıb, pedaqoq köləyə yox, müəllimə deyilir. Pedaqogika isə kölələrin vəzifələri barədə təlimat yox, tərbiyə, təlim və tədrisin forma və metodlarını öyrənən elmdir. İlkin mənasını əsas götürüb bu sözlərə qadağa qoymaq nə dərəcədə doğru olar? Bu sözlərin ilkin mənalarından cəmiyyətin böyük əksəriyyətinin xəbəri yoxdur, vaxtaşırı bu sözlərin ilkin mənasını xatırladıb, dilin təbii qatlarını utanılacaq şey kimi təqdim etmək yanlışdır, hətta təhlükəlidir”, – deyə Vasif Sadıqlı yekunlaşdırdı.
Soztv.az
