Ermənilərin dünyada nifrət etdikləri millətlərdən başında kürdlər gəlir. Hətta “Daşnaksütyun” partiyasının nizamnaməsi bu cümlələrlə başlayır: “Harda kürd və türk gördün, öldür!”
Rusiya Dövlət Hərbi Tarix Arxivində olan sənədlərdən qeydlər:
“1914-cü il Sarıqamış məğlubiyyətindən sonra rus orduları Osmanlını işğal edəndə ermənilər 1915-1918-ci illər arasında şərq vilayətlərində 600.000-dən çox kürdü qətlə yetirdilər”.
O dövrü təsvir edən hadisələr zamanı regionda olan Corc Mason adlı ingilis mayor yazır: “Rus qoşunları arasında olan erməni dəstələri bu vilayətdə 5000 kürd kişini, qadını və uşağı qırdı; süngü ilə onları yüksək Rovanduz qayalarının zirvəsinə qovub, oradan uçuruma itələdilər. Böyük qruplarla gəzərən ermənilər kürd kəndləri qarət edir və kürd qadınları zorlayırdılar”.
1928-ci ildə Rusiyada nəşr edilən “Böyük Zaqafqaziya” adlı jurnalın 910-cu sayında, səhifə 65-66-da erməni müəllif A.B.Karinyanın “Erməni millətçi cərəyanlarının xarakteristikası” məqaləsi dərc edilir. Həmin məqalədə müəllif yazır:
“Vəhşiləşmiş erməni dəstələri qeyri-xaçpərəst əhalini qırmaqla məşğul idilər. “Daşnaksütyun” partiyasının planına əsasən, ermənilər dinc türk və kürd əhalini qırmaqla ərazini təmizləməklə məşğul idilər. Bunlar rus ordusunun gözləri qarşısında baş verirdi və onların narazılığına səbəb olurdu. Biz nə qədər çalışsaq da ki dinc əhaliyə heç nə olmasın, “Daşnaksütyun” fəalları türk və kürdlərə qarşı amansız vəhşiliklər edirdilər”.
1896-cı ilin mayında Van vilayətindəki ingilis konsulu mayor Vilyams yazırdı:
“Erməni inqilabçıları kürdlərin üzərinə hücum etmiş, meyitləri dəhşətli dərəcədə təhqir edərək eybəcər hala salmışlar”.
Qraf L.H.Bolxovitinov 1915-ci ildə hazırladığı hesabatda ermənilərin kürdlərə qarşı etdiyi vəhşiliklərin rus ordusunun nüfuzuna xələl gətirdiyini bildirmişdi.
İranlı hərbçi və diplomat “Kürdlər” adlı kitabında 1915–1918-ci illərdə erməni birləşmələrinin Van və Urmiya gölü ətrafında kürd əhalisinə qarşı “etnik təmizləmə apardığını” yazmışdır.
Filip Prays “Manchester Guardian” qəzetinin müxbiri kimi 1915-1916-cı illərdə Qafqaz cəbhəsində olmuş ingilis jurnalist və siyasətçidir. O, “Asiya Rusiyasında müharibə və inqilab” (War and Revolution in Asiatic Russia) kitabında yazırdı ki, ermənilər rus ordusunun himayəsi altında kürd kəndlərinə girərək, “qisas əməliyyatları” keçirirdilər. O, şahidi olduğu mənzərələri təsvir edərək, ermənilərin “keçmişin acısını mülki kürdlərdən çıxdığını” bildirir.
ABŞ dövləti tərəfindən bölgəyə göndərilən kapitan Niles və Sutherlandın hesabatı hazırda Konqresin kitabxanasında saxlanılır. Şəxsən özüm orda bu sözləri oxumuşam: “Ermənilər çəkildikləri hər yerdə kürd kəndlərini tamamilə yandırıb, əhalini qılıncdan keçiriblər”.
Burada eyni zamanda o dövrdə Osmanlıda konsul olan Lesli Devisin “Slaughterhouse Vilayəti” (The Slaughterhouse Province) hesabatını da görə bilərsiniz. Orda yazılır: “Erməni üsyançılar dağlara çəkilərək yerli kürd kəndlərinə hücum edir, onları talayır və öldürürlər”.
Əlavə olaraq da “867.00” nömrə ilə arxivdə saxlanılan sənədlərə baxa və orada Osmanlı və Güney Azərbaycanda kürdlərə qarşı törədilən qətliamlar barədə ABŞ-a göndərilən məktubları oxuya bilərsiniz.
Bu günün özündə belə Ermənistanın ən böyük strateji hədəfi ölkədə yaşayan yezidiləri kürd kimliyindən tamamilə qoparmaqdır. Ermənistan dövləti rəsmi olaraq “yezidi” və “kürd” ifadələrini iki ayrı xalq kimi qeydiyyata alıb. Məktəblərdə yezidilərə “siz kürd deyilsiniz, ayrı bir xalqsınız, diliniz də kürd dili deyil, yezidicədir” fikri aşılanır. Ermənistandakı yezidi dərsliklərində rus və ya erməni əlifbasından istifadəyə üstünlük verilir ki, bu da onları kürd mədəniyyətindən uzaqlaşdırmaq planının bir hissəsidir.
Bir sözlə, ermənilər üçün kürd milləti ərazi iddiaları ilə çıxış edə biləcək potensial bir gücü ifadə etdiyindən yezidilərin bir xalq kimi siyasi şüurunun oyanmasına və kürd dünyası ilə inteqrasiyasına hər vəchlə mane olurlar.
