Erməni folklorunda şeytani qüvvələrin təsvirləri inanc formasındadır. Bu gün ermənilərin müqəddəs saydıqları əşya, element, musiqi və geyimlər ilk inancları – iblis ilə əlaqəlidir. Sonra xristian olan ermənilər bu ilk inanclardan əl çəkməyərək, onları yeni dinlərinə gətiriblər. Erməni kilsəsinin yazdığına görə, Սատանա — İblis Allahın iradəsi ilə yaradılan real bir ruhani varlıqdır və ona da inanmaq lazımdır.
Ermənilərin ilk inanclarına görə, İblisə mütləq insan qurban vermək lazımdır. Bu, başqa millətdən olan şəxslər olmalıdır ki, onların qanı və çəkdiyi əzab erməniləri xilas etsin. Yəhudilərdə “günah keçisi”ni ermənilərdə insan qurban verilməsi əvəz edir. Erməni kilsələrinin interyerini görən və tarixdən xəbər olanlar bilirlər ki, onların quruluşu qədim insan qurbangahları ilə eynilik təşkil edir.
Erməni kilsəsinə “Matağ” deyilən qurbanvermə ənənəsi var. Ermənistanda kilsənin fəaliyyətini izləyən əksər araşdırmaçılar və siyasi ekspertlər burada qədim gizli ayinlərin qana və ölümə meyilli olduğunu yazırlar. Alden A.Mosshammer adlı tədqiqatçı “Pasxa hesablamaları və xristian dövrünün mənşəyi” kitabında yazır:
“Elmi dildə “Pasxa həftəsonu” (Paskalya Week-end) adlanan mərasimdə erməni keşişləri İsanın ölümü ilə məzələnir və insan qurban edilir. Satanist kilsələrdə elmi dildə “Demon Revels” adlanan mərasim keçirilir. İnsan qurban edilməsi ilə keçirilən bu mərasim erməni kilsələrində hər il qeyd olunur. Erməni kilsələrində qaynaqlarda rast gəldiyim bir ayin keçirilir. Bu, “Walpurgis Beltane” adlanır”.
1865-cı ildən erməni kilsəsinə Azərbaycanda olan ermənilərdən hesabatlar daxil olur. Bu hesabatlarda hər bir erməninin neçə nəfəri öldürdüyü həvəslə ətraflı şəkildə göstərilir. Məsələn, hesabatlardan birində aşağıdakı qeyd var: “…bir neçə il əvvəl biz komandalara bölündük. Komandalar ən çox azərbaycanlını kimin öldürə biləcəyini görmək üçün bir-biri ilə yarışdılar. Biz əslində öldürmək barədə düşünmürdük. Əgər bu, bir azərbaycanlıdırsa, deməli, ölməlidir. O, bizim düşmənimizdir, qurbanımızdır və onları biz İblisə görə edirik”.
Əksər xristian keşişlər yazır ki, erməni kilsəsinin bəzi elit təbəqələri arasında xristianlıq sadəcə bir örtükdür, daxildə isə “erməni irqinin mistik gücü”nə aid gizli ezoterik dərslər və rituallar keçirilir. Bu isə İblisə olan xidmət ayinləri ilə eynilik təşkil edir.
Eçmiədzində zirzəmilərdə olan gizli otaqlarda qapalı ritualların keçirilməsi haqqında sosial mediada kifayət qədər məlumatlar var.
2019-cu ildə Koryun Arakelyan son on beş ilini monastır divarları arasında keçirəndən sonra erməni kilsəsini müqəddəs kanonları pozmaqda, bidətçilikdə və gizli ayinlər həyata keçirməkdə ittiham etmişdi və bu gün də bunu təsdiq edən çıxışları sosial mediada var.
Erməni kilsəsində bəzi keşişlərin müsahibələri də var. Onlar bildirir ki, İrəvanda keçirilən və ənənəvi olmayan geyimlərin istifadə olunduğu performanslar ictimaiyyətə açıq şeytani ayinlərdir. Bu, bir daha sübut edir ki, ermənilər hansı dində olmasından asılı olmayaq, İblisə xidmət etdiklərini gizlədə bilmirlər.
Erməni kilsəsinin düşmən etdiyi Pavlikanlar və Tondrakeylər uzun zaman onlara qarşı mübarizə aparıblar. Onlar hesab edirlər ki, ermənilərə təqdim edilən xristian elementləri və ayinlərin dinə aidi yoxdur. Maddi dünyanı və bütün kilsə atributlarını (ikonalar, xaçlar, məbədlər) İblis yaradıb.
Erməni kilsəsində “Kiprianos” adlı dua kitabları var. Guya bu dualar “insanı şər ruhların təsirindən azad etmək üçün oxunur”. Ciddi xristian alimləri təsdiq edirlər ki, əslində bunlar gizli “qara Kiprianos” nüsxələridir və duaların tərsinə oxunaraq şər qüvvələri çağırmaq üçün istifadə edilir.
Uzun zamandır ki, ermənilər qəbiristanlıqlarında və ya kilsə divarlarında bəzi simvollar (tərs xaç və s.) çəkirlər ki, bu da onların İblisə xidmətlərinin hələ də davam etməsini təsdiq edir. Erməni kilsələrinin fasadlarında şər qüvvələri təmsil edən qrifon təsvirləri vurulur. Bu təsvirlər “şeytana pərəstiş” kimi başa düşülür..
Bəzi yüksək rütbəli keşişlərin, o cümlədən yepiskop Arşak Xaçatryanın iştirak etdiyi gizli məclislər və əxlaqsız videolar kilsənin daxilindəki “gizli həyatı” gündəmə gətirib və bu videolarda onların İblis ayinlərini icra etməsi əks olunub.
Bu bir daha sübut edir ki, ermənilər tarixin bütün dövrlərində və müasir zamanda da öz qədim inanclarından, İblisə xidmət etməkdən əl çəkməyiblər.
