Azərbaycanın inşaat materialları bazarında aparıcı mövqeyə malik olan “Norm” sement zavodunun fəaliyyəti daim ictimaiyyətin və aidiyyəti şəxslərin diqqət mərkəzindədir. Yazın gəlişi ilə inşaat mövsümünün başlaması diqqətin artmasına səbəb olub.
AFN.az xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə və şəxsi söhbətlərdə məhz inşaat mövsümünün başlaması ərəfəsinə təsadüf edən qiymət artımları və keyfiyyətə dair iradlar səslənməkdədir. İnşaat sektorunda fəaliyyət göstərən həmsöhbətimiz bildirir ki, yanvar ayında 7.60 – 8.00 AZN civarında olan “Norm 300” (B Klass) məhsulu aprel ayında 8.20 AZN-ə, “Norm 500” (C Klass) markalı sement isə 8.60 AZN-dən 9.00 AZN-ə qədər bahalaşıb.
Fərdi tikinti ilə məşğul olan istifadəçilər bu artımı “süni bahalaşma” və “mövsümi manipulyasiya” kimi xarakterizə edirlər. İstehlakçıların əsas tənqidi ondan ibarətdir ki, xammal yerli resurslar (daş və klinker) hesabına təmin olunmasına baxmayaraq, qiymətlər mütəmadi olaraq xarici amillər bəhanə gətirilməklə artırılır. İstifadəçilər Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətini bazarda mümkün “kartel sövdələşmələri”ni araşdırmağa çağırırlar.
Şikayətçiləri dinləyərkən, “Norm”un yalnız qiyməti ilə bağlı deyil, həm də texniki göstəriciləri ilə bağlı narazılıqların olduğu üzə çıxır. Belə ki, bazar iştirakçıları arasında bu istiqamətdə də etiraz edənlər var. Bəzi partiyalarda sementin “gec donması” və bərkimə prosesindən sonra səthdə yaranan çatlarla bağlı şikayətlər yer alır. İddialara görə, kağız üzərindəki marka göstəriciləri (M-400 və ya M-500) ilə real tətbiqdəki möhkəmlik göstəriciləri arasında uyğunsuzluqlar müşahidə olunur. Bu da tikintidə keyfiyyət fərqinə səbəb olur. “Nəticədə bizim işimiz etibarsızlaşır, müştərilərimizlə üz-göz oluruq” – deyə inşaatçı həmsöhbətimiz bildirir.
Şikayətlər bununla da bitmir. Ustalar regional satış nöqtələrində və distribütor şəbəkəsindən də narazıdırlar. Onların ən çox şikayətçi olduğu məqam kisələrin çəkisi ilə bağlıdır. Bəzi istifadəçilər sement kisələrinin tam 50 kq olmadığını, daşınma zamanı qablaşdırmanın tez cırıldığını bildirirlər: “Adətən bir işi 0-dan götürür tam hazır təhvil veririk. Bu o deməkdir ki, bir çox hallarda məhsulların alınmasını, daşınmasını biz həyata keçiririk. Bu tip qablaşdırma problemləri bizim üçün həm maddi itki, həm də iş prosesinin ləngiməsi deməkdir. Yenə burada da müştərilərlə problem yaşayırıq. Bəzən bir daşıma zamanı bir neçə kisə cırılır və sement itkiyə gedir. Eyni zamanda da bizə əlavə xərc yaranır”.
Səsləndirilən bu ciddi iddialarla bağlı “Norm” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ünvanladığımız sorğuya rəsmi cavab verilib. Şirkətdən qiymət artımı ilə bağlı bildirilib ki, qeyd olunan sement markaları Avropa standartına uyğun istehsal edilir və bazara Klass B, Klass A400, Klass C500 kimi təqdim olunur: “Məhsullarımızın qiymətləri bir sıra daxili və xarici amillərinin təsiri ilə formalaşır. Bu amillər arasında inflyasiya, xammal və enerji resurslarının dəyərinin dəyişməsi, logistika və daşınma xərcləri, eləcə də istehsalat prosesində tələb olunan texniki və əməliyyat xərcləri mühüm rol oynayır. Şirkətimizin qiymət siyasəti sərbəst bazar prinsiplərinə əsaslanaraq müəyyən edilir. Burada bazardakı tələb və təklif nisbəti əsas meyar kimi çıxış edir. Eyni zamanda qiymətlər, mövcud bazar şəraiti və xərclərdə baş verən dəyişikliklər nəzərə alınmaqla tənzimlənir. Keyfiyyətli məhsulun istehlakçılara davamlı şəkildə təchiz edilməsi üçün istehsal və logistika sahələrində ardıcıl investisiyaların həyata keçirilməsi zəruridir. Bu isə qiymətlərin formalaşmasına birbaşa təsir göstərir. Şirkətimizdə satış prosesi tam şəffaf şəkildə təşkil olunmuşdur.”
İstifadəçilərin çəki ilə bağlı narazılığına cavab olaraq zavoddan verilən cavabda qeyd olunur ki, qablaşdırma prosesində Almaniya şirkətinin müasir elektron tərəziləri istifadə olunur: “Norm” sement zavodunun qablaşdırıcı qurğuları bu sahədə dünya liderlərindən biri olan Haver&Boecker (Almaniya) şirkətinindir. Elektron tərəzilərlə təchiz edilmiş bu qurğular kisələrin düzgün və dəqiq çəkisini təmin edir. Çəkisi tələblərə cavab verməyən kisə avtomatik olaraq xətdən çıxarılır. Kisələrin üzərində məhsulun dəqiq çəkisi və ±2% məlumatı qeyd olunur. Kisələr bu sahədə ən peşəkar qlobal təchizatçılardan təmin edilir və ISO və EN standartlarının tələblərinə cavab verir”.
Sementin bərkimə müddəti və çatlarla bağlı şikayətlərə gəldikdə isə “Norm”dan istehsalın robot texnologiyaları və fasiləsiz laboratoriya nəzarəti altında olduğu bildirilir: “Zavodumuzda istehsal zamanı məhsulların keyfiyyət göstəricilərinə daim nəzarət edilir və istehsal prosesində avtomatik nümunələr götürülür. Bunun üçün robot texnologiyalarından istifadə edilir və keyfiyyətə nəzarət prosesi fasiləsiz olaraq yerinə yetirilir. Laboratoriyada sementin AZS və EN standartlarına uyğunluğu üzrə fiziki-mexaniki sınaqlar aparılır və bu imkanlar təsadüfi səhvlərə yol verilməməsinə, dəqiq nəticələrin əldə edilməsinə və yüksək keyfiyyətli məhsul istehsalına zəmanət verir.
Bununla yanaşı, “Norm” şirkətinin satış strategiyasına uyğun olaraq, müştərilərə satışdan əvvəl və sonra texniki dəstək göstərilir. Bu çərçivədə sementin keyfiyyəti ilə bağlı bizə hər hansı müraciət daxil olursa, texniki dəstək şöbəmiz tərəfindən yerində nümunələr götürülür və müştəriyə, yaxud ustaya nəticələr, tövsiyələr, eləcə də müvafiq dəstək təqdim edilir. Məlumat üçün qeyd edək ki, çatların yaranması hər zaman məhsulun keyfiyyəti ilə əlaqəli olmaya da bilər. Burada hava şəraiti, məhlulda digər məhsulların istifadəsi, tətbiq zamanı qaydalara riayət olunması da əhəmiyyətlidir. Məsələn, küləkli havalar betonda çata yaxud soyuq havalar betonda bərkimənin gecikməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin hörgü-suvaq məhlulunun hazırlanması zamanı qum-sement nisbətinə düzgün riayət edilməzsə, eləcə də tətbiqdən sonrakı suvağa qulluq işləri düzgün aparılmazsa, problemlər yarana bilər. İstifadə olunan təbii qumun keyfiyyəti (əsasən, narınlığı və çirkliliyi) də nəticəyə ikiqat təsir göstərən amildir. Bütün sadalananlarla yanaşı mart və aprel aylarında həddindən artıq yağışlı günlər müşahidə edildi, istifadəçilər belə havalarda sement kisələrinin düzgün saxlanılmasını təmin edə bilmədikdə və kisələr islandıqda bu faktor da sementin tərkibinə öz mənfi təsirini göstərmiş olur”.
Səbuhi QAFAROV
